Makalu

Illar rashin kunya ga al’umma

  • A tattaunawarmu na baya game da maudu'in kunya, in ba'a mantaba, mun yi dubi ga matsayin kunya a wajen Bahaushe a al'ada har izuwa ga yadda kunya ta koma a rayuwar yau. Kamar yadda ya gabata, kunya a al’adar Bahaushe musamman ga mace tamkar gishiri ne a miya, domin kuwa ta shafi kowane ɓangare na rayuwa. Ita ce ado ga mutane, ita ce farin wata mai haskaka al’umma, ita ke sanyawa a so mutum, kamar yadda rashin ta kan sanya a guje mutum. Duk abin da aka ce yana da muhimmanci babu shakka rashin yin sa wata illa ce babba ga mutum. Tun da dai har Musulunci ya nuna fa’idar kunya, lallai akwai wata hikimar yin hakan. Akwai illolin da rashin kunya kan haifar kamar haka:

    Lalacewar tarbiyya

    Rashin kunya a wurin mace illa ce babba domin ita kaɗai tana iya zame mata babbar matsala a rayuwa. Kunya ce ke sa mace ta tsaya matsayinta na mace tare da kyakkyawar tarbiyya. A da idan aka ga mace tana yawan mu’amala da maza, akan yi mata waƙa cewa

    Mai wasa da maza karya

    tun da na gan ta na rena ta

    Saboda lalacewar tarbiyya a yanzu, mata sun manta su mata ne, domin sun ɗauki cuɗanya da maza wayewa kuma duk wadda ba ta yi, wai ba ta waye ba. Idan dai har mace wadda ita ce mai bayar da tarbiyya, ta rasa ta, lallai al’amari ya lalace. Irin wannan mu’amala ta rashin tarbiyya kan sa su faɗa cikin aikata aikin assh’ wanda hakan kan kawo ɗimbin matsaloli ga al’umma, irin zinace-zinace da cututtukan da hakan kan haifar, uwa-uba da haihuwar ‘ya’ya ba tare da aure ba.

    Rashin biyayya

    Wata illa da rashin kunya kan haifar musamman ga mace, ita ce rashin biyayya. Idan mace tana da kunya, babu shakka tana yi wa duk wani wanda ya dace biyayya, musamman iyayenta da yayyanta da mijinta da kuma surukanta. Ana samun akasin haka ne idan kunya ta yi rauni a Bangarenta, domin ba za ta ga darajar iyayenta ba, wani lokaci ma za ta iya fadi masu duk abin da ta ga dama, to, balle kuma yaya abokin dambe. Shi kuwa miji, ai tamkar ya auro wutar dafa shi ne, tunda kuwa ba ta ga darajar iyayenta ba, yaya za a yi ta ga ta surukanta? Ai abin da wuya, wai gurguwa da aure nesa.

    Bayyanar da tsiraici

    Sutura dai ita ce mutuncin mutum domin irin shigar da mutum ya yi, haka mutane ke ɗaukarsa. Duk wanda ya yi shigar mutunci, a wajen jama’a shi mai mutunci ne, kamar yadda idan mutum ya yi shigar da ta saɓa wa hakan. A al’ada da ɗabi’a irin ta Bahaushe, mace na jin kunyar bayyanar da tsiraicinta ga duk wani wanda ba muharraminta ba, musamman yadda a wannan zamanin da ilimin addinin Musulunci ya yawaita (Rabi 2009:10). Rashin kunya kan jefa mace yin shiga mummuna wadda za ta jawo mata matsala tare da al’umma baki ɗaya. ldan aka dubi yadda kunya ta yi ƙaranci a wannan zamanin da kuma irin shigar da mata ke yi, za a san lallai ana cikin wani hali na tashin hankali. Irin wannan shiga ta tsiraici kan jawo wa mata fitinu iri-iri, misali, yadda ake yi wa wasu fyaɗe da yadda wasu mazan za su samu damar jefa su tarkon sheɗan, wato aikata ɓarna. Har ila yau, idan mace ba ta yi shigar kirki ba, to, tamkar tana tallata kanta ne, wanda mace mai kunya ba za ta yi hakan ba. Duk bayan wannan bala’in, ga kuma rashin bin dokar Allah, wanda shi ne ya umurce ta da rufe jikinta. Ai ko kasuwa mutum ya je sayen nama, babu yadda zai sayi wanda yake buɗe, kuma kuɗa na bin sa, alhali ga wanda yake a rufe. To, haka ma al’amarin yake dangane da mace mai suturta jikinta da kuma wadda ba ta yin hakan.

    Wani al’amarin da ya kamata a kira da cigaban mai shiga rijiya, shi ne yadda mace mai hali na kunya a waiman zamanin, wasu kan ɗauke ta a matsayin wadda ba ta waye ba. Duk da haka duk mai hankali da kuma zurfin tunani, ya san cewa “kunya marin ɗa ce”, kuma har ƙasa ta naɗe mai ita na tare da cin nasara duniya da lahira.

    Ashe ke nan kunya na ɗaga daraja da kimar mutum, tana kuma sa a kasance mai tarbiyya da biyayya da ɗa’a da kuma kamala. Duk da haka, ya dace mutane musamman mata su nemi ilimi domin ta haka ne za su gane irin kunyar da ta dace da shari’a, don kada “wajen neman gira, a rasa ido”. Idan dai har mutane musamman mata za su yi hakan, su kuma masu ƙarancin kunya, su wadatu da ita, babu shakka mutane musamman matan Hausawa za suƙara zama abin koyi ga sauran wasu al’ummomi, domin ai dama Musulunci ya koyar da mu cewa “babu abin da kunya ke haifarwa sai alheri

    Za a iya duba: Wadanda kunya ta fi shafa a cikin al’umma

Comments

Makalu da Dumi-duminsu

  • Hanyoyi guda biyar na rage ƙiba ba tare da an shiga hatsari ba

    Posted Jun 12

    A duniyarmu ta yau, ƙiba na daya daga cikin matsalolin da ke addabar mutane da dama. Saboda irin ci gaba da aka samu na yawaitar abinci kala-kala – abincin gargajiya da na zamani, na gwangwani da na gona – ya sa da yawa mutane na yawaita cin abincin da zai k...

  • Sharudda da kuma ladubbar sallar idi karama

    Posted Jun 3

    Godiya ta tabbata ga Allah Ubangijin talikai, tsira da amincin Allah su tabbata ga Annabi Muhammad, da iyalansa da Sahabbansa baki daya. Idi shine duk abinda yake dawowa yana maimaituwa lokaci zuwa lokaci, kamar sati-sati, ko wata-wata, ko shekara-shekara. Shar'anta s...

  • Hukunce-hukuncen zakkar fidda kai

    Posted May 31

    Ma'anar zakkar fidda kai: Sadaka ce wacce ake bayar da ita sakamakon kammala azumin watan Ramadan. An shar'anta zakkar ne a shekara ta biyu bayan hijirar Annabi sallallahu alaihi wa sallam daga Makkah zuwa Madinah, a shekarar da aka wajabta azumin watan Ramadan. Huku...

  • Yadda ake hada local jollof rice

    Posted May 30

    Assalamu alaikum barka da saduwa a fannin girke-girkenmu na Bakandamiya. Barka da shan ruwa. Yau zamu koyi yadda ake hada local jollof rice wato dafa dukan shinkafa ke nan da Hausa. Abubuwan hadawa Shinkafa Tattasai da tarugu Daddawa Albasa Seasoning Manja Ta...

  • Yadda ake hada bitter leaf soup

    Posted May 30

    Assalamu alaikum, barka da saduwa a fannin girke-girkenmu na Bakandamiya na yau. Barka da shan ruwa. A yau zamu duba yadda za ki hada bitter leaf soup (miyan shuwaka). Abubuwan hadawa Manja Nama Seasoning Garlic  Ginger Shuwaka (bitter leaf) Tattasai Ta...

View All