Makalu

Kamantawar daidaito cikin wakar ‘mai akwai da babu’ na Adamu Ɗan maraya Jos

  • Masana da dama sun bayyana ma’anar kamantawa ta yadda kownensu yake gani ta dace. Shi,

    Yahya (1997), cewa ya yi, “Wannan shi ne kamancen da ake cewa abu kaza daidai yake da abu kaza”.

    Abba da Zulyadaini (2000: 114) sun rawaito cewa Gusau ( 1993) ya bayyana kamantawar daidato da “ Kwatanta abubuwa fiye da guda wadanda suke dauke da darajoji mabambanta, sannan a daidaita su ta hanyar nuna cewa babu wanda ya fi wani”. A nan ana nufin a kamanta abu ta yadda yake babu gazawa kuma babu fifiko. Ma’ana wani abu bai fi wani abu ba. Za mu ga misali daga cikin waƙar Mai akwai da babu na Adamu Ɗan maraya Jos

    Amma da farko ga zubin waƙar kamar haka:

    Amma mai akwai da babu duka danganta kanku dai dai

    Allah ike fadan haka ba ni nake fada ba,

    da ni nake fadan haka da sai ku karyata ni x2

    Baiti na 1:

    Kai mai akwai ka gane

    idan kai gida talatin cikin guda za ka je ka kwana

    a daki guda ka kan kwan,

    a kayin gado guda dai,

    haka nan wanda bai da komai gida guda za ya je ya kwana,

    a daki guda yakan kwan

    a gefen guda yakan kwan,

    a kayin Karaunu-falle,

    to in gari ya waye ta nan duka dangantakarku dai dai

    Baiti na 2:

    in ba ku dan misali

    kai mai akwai ka gane

    in kana takamar akwai ne

    ba ka sanya hula goma a kanka kai dai

    ai da an gano ka sai a ce wane ya tabu,

    Sai dai kasa guda dai

    hakanan wanda bai da komai

    shi ma ya sa guda dai matukar in yana da hali,

    To malam idan ka duba ta nan duka  dangantakanku dai dai
    In baku dan misali

    da agogon jaka talatin

    da agogon sule talatin

    in wannan i bada loto dai dai

    wannan i ba da loto dai dai in za a dai kira su sai ka ji sunansu duk agogo

    In baku dan misali

    da nonon sule talatin

    da nonon kobo talatin

    in za ka bincika sai ka ga ai duk farinsu dai dai

    Baiti na 3:

    Kai mai akwai ka gane

    in kana takamar akwai ne,

    ba ka sanya takalmi goma a san ka kai dai

    ai da an gano ka sai ace ga mahaukaci nan,

    Sai dai kasa guda dai

    hakanan wanda bai da komai

    shi ma yasa guda dai matukar in yana da hali

    To malam idan ka duba ta nan duka dangantakanku dai dai
    Kai mai akwai ka gane

    in ba ka dan misali

    shi Allah huwallazina

    bai aiki da duk gidanka

    bai aiki da arzikinka , sai dai da zuciyarka

    Haka nan wanda bai da komai,

    Allah huwallazina

    bai aiki da babu dinsa

    sai dai da zuciya tai

    shin malam idan ka duba ta nan duka dangantakanku dai dai

    Allah huwallazina,

    kai mai akwai ka gane,

    in baka dan misali,

    ran komuwa ga Allah,

    kai mai akwai ka gane,

    in baka dan misali,

    ranar komuwa ga Allah,

    yadi biyar fari dai

    a ciki za a lullubeka

    Rami guda akan tonaka ka tuna ba a tona goma don wai kana da hali

    a ciki za a turbudaka

    Hakanan wanda bai da komai,

    ran komuwa ga Allah yadi biyar fari dai

    a ciki za a lullubeshi

    Rami guda akan tona ka tuna ba a tona goma

    don wai hwa bai da komai
    To malam idan ka duba ta nan duka dangantakanku dai dai

    Baiti na 4:

    Kai mai akwai ka gane,

    in middin kana da shi ne,

    in middin kana da shi ne,

    burinka shirya hairi

    kai taimako ga kowa

    ka taimakawa kowa

    ka agazawa kowa

    ka kyautatawa kowa

    Ran komuwa gaAllah wallahi ka ji dadi bayanka sun ji dadi
    In middin kana da shi ne

    burinka dai a bata

    ba ka taimako ga kowa

    burinka cin mutunci

    ko burinka cin amana

    malam a kwan a tashi

    gidaje gami da mata

    sannan gami da mota

    'ya'ya su zo su kare

    mata su zo su kare

    mota ta zo ta kare

    ka ga ran komuwa ga Allah

    kai ma kazo ka kare

    kaga ranar da kai da babu wallahi babu bamban

    Baiti na 5:

    Allah huwallazina,

    Allah huwallazina,

    Ya yi Larabawa

    yayi Ingilishi

    yai wo mutan Amurka

    ya yi Indiyawa ,

    Allah huwallazina yai haka domin mu gane juna
    In ba ku dan misali,

    Allah huwallazina,

    Allahu ya yi Gana

    yai Itofiya ai

    yai Najeriyarmu muma

    ga shi duk bakake wani bai jin batun wadansu

    Allah huwallazina yai haka domin mu gane junta

    Amma mai akwai da babu duka danganta kanku dai dai

    Allah ike fadan haka ba ni nake fada ba,

    da ni nake fadan haka da sai ku karyata ni x2 

    Sannan ana iya karanta: Tubalan salo a waƙoƙin baka na Hausa  da kuma Tubalan salo a wakokin baka na Hausa (na biyu)

Comments

Makalu da Dumi-duminsu

  • Magani da wasu alfanun ganyen Bi-ni-da-zuga (Jatropha Curcas)

    Posted Apr 17

    Alfanun tsiro ko ganye a matsayin abinci ko hanya ta samar da waraka (magani) daga wasu nau’o’in cututtuka ga ɗan Adam daɗɗaɗe abu ne a tarihi. Don haka, kusan kowace al’umma ta tanadar da hanyoyin sarrafa nau’ukan abincinta da kuma samar da kari...

  • Yadda ake hada Nigerian jellof rice

    Posted Apr 17

    Assalamu alaikum, barka da sake saduwa a fannin girke girkenmu na Bakandamiya. A yau zan koya mana yadda ake hada Nigerian jellof rice. Abubuwan hadawa Man gyada Tarugu Tumatur Tattasai Albasa Maggi Spices da seasoning Peas Carrots Kifi Yadda ake hadaw...

  • Yadda ake hada net crepes

    Posted Apr 17

    Assalamu alaikum, barka da sake saduwa a fannin girkegirkenmu na Bakandamiya. Harwa yau mai karatu zai iya duba makalunmu da muka gabatar na daruruwan girke-girke a baya. A yau kuma zan koya mana yadda ake hada net crepes. Abubuwan hadawa Fulawa Baking powder Foo...

  • Yadda ake hada desiccated coconut and chocolate chips cake

    Posted Apr 17

    Assalamu alaikum, barka da sake saduwa a fannin girke girkenmu na Bakandamiya. Harwa yau mai karatu zai iya duba makalunmu da muka gabatar na daruruwan girke girke a baya. A yau kuma zan koya mana yadda ake hada desiccated coconut and chocolate chips cake. Abubuwan ha...

  • Bayanai game da Charle's Law

    Posted Apr 16

    Charle’s law na daya daga cikin laws na gas wanda a makala ta da ta gabata na yi bayani akai. Yau kuma zan yi bayani ne, kamar yadda na ambata a baya, akan daya daga cikin gas law din wato charle’s law. Wannan law din ya samo sunansa ne daga wani masanin kim...

View All